Het belang van droge stof in de voeding
Elke extra kilogram voeropname kan de melkproductie aanzienlijk verhogen, terwijl tegelijkertijd de voederbenutting wordt verbeterd. Een constante drogestofgehalte zorgt voor stabiele pensomstandigheden, een gelijkmatige voeropname en een betrouwbare energievoorziening. Als er daarentegen schommelingen optreden, verandert de daadwerkelijke opname van voedingsstoffen, ondanks een gelijkblijvende rantsoenberekening.
Het gevolg is een terugval in de melkproductie, onrustig eetgedrag en een verhoogd risico op stofwisselingsstoornissen – met name in gevoelige fasen zoals rond het kalven.
Factoren die van invloed zijn op de drogestofgehalte
Het drogestofgehalte wordt in de praktijk sterk beïnvloed door de veestapel, het maaitijdstip, het weer en de verwerking – en juist daarop ligt bij veel bedrijven terecht de focus. Deze factoren bepalen met welke uitgangskwaliteit het voer überhaupt in de silo terechtkomt. Maar daarmee is de kwaliteit nog niet gewaarborgd. Of de verwerkte energie en de voerstructuur in de silo behouden blijven, wordt pas bepaald gedurende de gehele procesketen. Doorslaggevend hiervoor zijn vooral de voervoorraad zelf, de gehele inmaaiketen en de verdeling en verdichting in de rijdende silo.
De basis ligt in de voervoorraad
Een belangrijke beïnvloedende factor ligt al op de weide. De plantengroei, de samenstelling van de gewassen, het juiste maaitijdstip en de weersomstandigheden bepalen in belangrijke mate de uitgangskwaliteit van het voer. Met name het maaitijdstip beïnvloedt het energie- en ruwe-vezelgehalte en daarmee direct de latere voerkwaliteit. Tegelijkertijd bepalen zonnestraling, temperatuur en droogomstandigheden hoe snel het voer water verliest en welk drogestofgehalte überhaupt kan worden bereikt. Al in deze fase wordt de basis gelegd voor hoogwaardige kuilvoer.
Oogst en inkuilketen
Voortbouwend hierop speelt de gehele inkuilketen een doorslaggevende rol. Een oogst met zo min mogelijk verlies, afgestemde droogtijden en de juiste maaihoogte beïnvloeden hoe goed het materiaal later kan worden verdicht. Te lange maaihoogtes of ongelijkmatig materiaal bemoeilijken de verdichting aanzienlijk en vergroten het risico op luchtbellen.
Daarnaast beïnvloedt ook de oogstmethode de latere verdichtbaarheid. Terwijl bij de veldhakselaar meestal kort gesneden gras met een zeer hoge doorvoercapaciteit wordt aangevoerd, brengt de laadwagen vaak langer en structuurrijker materiaal naar de silo – beide stellen verschillende eisen aan de verdichting.
Juist hier neemt de tijdsdruk in de praktijk enorm toe. Moderne oogsttechniek zorgt tegenwoordig voor een aanzienlijk hogere doorvoercapaciteit, waardoor in zeer korte tijd grote hoeveelheden voer in de rijdende silo moeten worden gebracht. Als de verdeling en verdichting dit tempo niet kunnen bijhouden, ontstaan er al snel verdichtingstekorten.
Verdeling en verdichting in de mobiele silo
De derde en vaak onderschatte factor is het daadwerkelijke inbrengen in de mobiele silo. Juist hier wordt bepaald hoeveel van de eerder verwerkte droge stof en energie daadwerkelijk behouden blijft. Vooral bij grote oogsthoeveelheden en de toenemende productiecapaciteit van moderne oogsttechniek wordt dit aspect een doorslaggevende succesfactor.
Bepalend hiervoor zijn vooral een gelijkmatige verdeling van het materiaal, passende laagdiktes van ca. 25 cm en voldoende verdichtingsvermogen. Alleen als het voer gelijkmatig in de silo wordt opgebouwd, kan over het gehele silovlak een constante opslagdichtheid worden bereikt. Ongelijkmatige lagen of te grote hoeveelheden materiaal bemoeilijken de verdichting aanzienlijk.
Als het materiaal niet consequent wordt verdicht, blijft er zuurstof in de silo achter. Dit leidt tot ademhalings- en gistingsverliezen, die direct ten koste gaan van de droge stof. Tegelijkertijd leiden ongelijkmatige verdichtingen later tot onstabiele kuilvoer, naopwarming en schommelende voerkwaliteit.
Vooral in kleine of zwaar belaste rijdende silo’s is dit effect bijzonder duidelijk merkbaar. Grote hoeveelheden voer moeten binnen zeer korte tijd worden verdeeld en verdicht. Als de verdichtingscapaciteit geen gelijke tred kan houden met de ingebrachte oogsthoeveelheid, gaat waardevolle energie verloren nog voordat de eigenlijke gisting volledig op gang kan komen.
Het belang van verdichting bij het inbrengen
Naarmate het drooggehalte van het oogstmateriaal toeneemt, wordt het verdichten echter aanzienlijk uitdagender. Het materiaal is minder kneedbaar, houdt meer lucht vast en veert sterker terug. Klassieke verdichtingsmethoden stuiten hier al snel op hun grenzen, wat leidt tot ongelijkmatige dichtheden en grotere verliezen. Daarbij is niet alleen de techniek zelf doorslaggevend, maar ook de algehele afstemming van de prestaties binnen de oogstketen. Juist in intensieve oogstfasen gaan grote aanvoervolumes gepaard met beperkte tijdvensters en vaak ook met beperkte siloruimte. Precies hier bepaalt de walsprestatie of er verdichtingsverliezen ontstaan.
Als richtlijn geldt: bij het inkuilen met de veldhakselaar mag de per uur aangevoerde verse massa maximaal het drievoudige van het Gewicht van het walsvoertuig bedragen. Bij de laadwagen ligt deze waarde zelfs slechts op het tweevoudige van het voertuiggewicht. Als deze verhoudingen worden overschreden, neemt het verdichtingsvermogen aanzienlijk af en neemt het risico op luchtinsluitingen toe.
Even cruciaal is de verdeling van de werktijd in de silo. Ongeveer 20 procent van de tijd moet worden besteed aan het verspreiden van het materiaal, terwijl ongeveer 80 procent van de tijd nodig is voor het eigenlijke walswerk. Juist dit punt wordt in de praktijk vaak onderschat. Hoge aanvoercapaciteiten leveren weinig op als de verdichting geen gelijke tred kan houden.
Ook de gehele oogstketen moet op elkaar zijn afgestemd. Voor een gelijkmatige drooggraad is het belangrijk dat het maaien, wendelen en zwaden met dezelfde efficiëntie plaatsvinden. Alleen zo ontstaan homogene omstandigheden voor de verdichting in de silo.
Daarnaast spelen de afmetingen van de rijdende silo een centrale rol. De lengte en breedte van de silo hebben een directe invloed op de verdeel- en verdichtingscapaciteit. Grote aanvoervolumes moeten in kleine silo’s aanzienlijk sneller worden verdeeld en verdicht. Hierdoor nemen de tijdsdruk, de intensiteit van het overrijden en het risico op verdichtingstekorten toe.
Invloed van verdichtingwals en kuilverdeler
De MAMMUT-kuilverdeler zorgt ervoor dat grote hoeveelheden voer snel, gelijkmatig en gecontroleerd over het gehele silovlak worden verdeeld. Hierdoor ontstaan homogene lagen met een optimale laagdikte – de basisvoorwaarde voor een gelijkmatige verdichting. Juist bij hoge aanvoercapaciteiten voorkomt de gelijkmatige verdeling materiaalophopingen en verdichtingsverschillen, die later zouden leiden tot naberging en verlies van droge stof. Voortbouwend hierop zorgt de MAMMUT-verdichtingwals voor de intensieve verdichting van het inkuilgoed. Door de hoge druk per oppervlakte-eenheid en de mechanische bewerking wordt ingesloten lucht doelgericht uit het materiaal verdrongen. Tegelijkertijd ontstaat er een aanzienlijk hogere en gelijkmatigere opslagdichtheid over de gehele silo. Grote hoeveelheden voer kunnen sneller worden verwerkt, gelijkmatiger worden verdeeld en efficiënt worden verdicht. Hierdoor blijft er meer droge stof in de silo behouden en worden de voorwaarden voor een stabiele en energierijke kuilvoer aanzienlijk verbeterd.
Werkingsprincipe van de verdichtingwals
De verdichtingwals werkt niet uitsluitend via het gewicht, maar via een combinatie van druk per oppervlakte-eenheid en mechanische inwerking. Door de constructie ontstaat een hoge belasting op een klein contactoppervlak, waardoor een aanzienlijk hogere specifieke druk wordt bereikt dan bij conventionele tractorbanden.
Hierbij worden halmen gebroken, wordt de structuur van het materiaal verdicht en wordt ingesloten lucht verminderd. In tegenstelling tot de tractor, die het materiaal voornamelijk overrijdt, vindt bij de verdichtingwals een actieve bewerking van het inkuilgoed plaats. Deze combinatie van druk en beweging zorgt ervoor dat lucht sneller en duurzamer wordt verdrongen en dat de voorwaarden voor een stabiele gisting aanzienlijk eerder aanwezig zijn.
Juist in de eerste uren na het inbrengen wordt bepaald hoeveel van de oorspronkelijke droge stof behouden blijft. Onvoldoende verdichting verlengt deze kritieke fase en leidt ertoe dat suiker en direct beschikbare energie verloren gaan. Door de intensievere verdichting met de verdichtingwals wordt dit proces aanzienlijk versneld, waardoor meer voedingsstoffen in het voer behouden kunnen blijven.
In de praktijk blijkt: een hogere en gelijkmatigere opslagdichtheid vermindert het binnendringen van zuurstof, minimaliseert ademhalings- en gistingsverliezen en zorgt ervoor dat er meer bruikbare droge stof in de silo behouden blijft.
“Met de standaard watervulling kan de MAMMUT-verdichtingwals gericht worden aangepast aan het trekvoertuig en de betreffende oogstomstandigheden. Afhankelijk van de tractor, de voerhoeveelheden en de gebruiksomstandigheden kan de wals op de juiste manier worden verzwaard. Zo kan het gewicht van de wals optimaal worden afgestemd op de eisen in de rijdende silo en kan het beschikbare verdichtingsvermogen zo goed mogelijk worden benut.”
– Andreas, onze MAMMUT-praktijkdeskundige
Resultaat: 20 procent meer verdichting
Bovendien zorgt het hogere verdichtingsvermogen voor een merkbare ontlasting tijdens de vaak hectische inkuilperiode. Juist bij grote oogsthoeveelheden, wisselende weersomstandigheden en hoge tijdsdruk helpt de verdichtingwals om de vereiste verdichting sneller en betrouwbaarder te bereiken. Dit zorgt voor meer zekerheid in het werkproces en helpt om ook onder veeleisende omstandigheden een constant hoge silagekwaliteit te bereiken. Tegelijkertijd vermindert de betere verdichting verliezen al in de eerste uren na het inkuilen. Zuurstof wordt sneller verdrongen, ongewenste afbraakprocessen worden beperkt en een groter deel van de geoogste energie blijft in het voer behouden. Daardoor blijft meer van de oorspronkelijk ingebrachte droge stof behouden en stijgt de energiedichtheid van de kuilvoer.
Dit voordeel zet zich direct voort aan de voertafel. Hoogwaardig en energierijk basisfoer bevordert de voeropname en legt de basis voor een stabiele voeding van de dieren. Hoe meer energie er uit het eigen basisfoer beschikbaar is, hoe beter koeien en mestvee hun prestatiepotentieel kunnen benutten. Uiteindelijk wordt het succes zichtbaar waar het telt: in de stal. Een hogere voeropname, een betere benutting van het basisvoeder en een constante energievoorziening vormen de basis voor meer melk, betere dagelijkse gewichtstoenames en een hogere efficiëntie in het hele bedrijf. Een hogere verdichting levert dus veel meer op dan alleen betere kuilvoer – het vormt de basis voor meer prestaties uit elke geoogste hectare
Meer verdichting loont in het bedrijf
De verdichting in de silo bepaalt hoeveel van de geoogste droge stof daadwerkelijk als hoogwaardig voer bij de dieren terechtkomt. Elk verlies in de silo betekent minder prestaties in de stal en een lagere rendabiliteit van het hele bedrijf. Het doelgerichte gebruik van een verdichtingwals en een kuilverdeler zorgt ervoor dat het op het veld bereikte potentieel ook in de silo behouden blijft.
Wat in slechts één dag in de silo wordt ingevoerd, is het hele jaar door beschikbaar als stabiele, energierijke kuilvoer. Precies hier komt het verschil tussen gemiddelde en optimale inkuiling naar voren. Wil je je rijdende silo beter verdichten en het maximale uit je kuilvoer halen? Neem dan contact met ons op – wij laten je zien hoe je meer droge stof in de silo krijgt, meer kwaliteit en meer opbrengst uit je silo haalt.
